10 vragen over de manosphere
Snel geld verdienen, fitness en daten: het advies hierover van manosphere influencers zoals Andrew Tate is populair bij jongens en mannen. Veel ouders, beleidsmakers en sociaal professionals maken zich zorgen over de populariteit van de manosphere en de schadelijke denkbeelden die zij kunnen verspreiden. Maar wat is het precies? En hoe ga je hiermee om?
Wij ontvangen veel vragen over de manosphere. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen. Ook geven we tips voor hoe sociaal professionals hier het beste mee om kunnen gaan. We hebben hiervoor gekeken naar wat er in Nederland en andere landen onderzocht is. Ook hebben we met veel sociaal professionals gesproken over hun ervaringen en aanpakken.
Vraag 1:Wat betekent de term ‘manosphere’?
De term ‘manosphere’ is een verzamelnaam voor online groeperingen en gemeenschappen van mannen op het internet. Zij vinden dat mannen hun dominante positie in de samenleving zijn kwijtgeraakt door feminisme en vrouwenemancipatie. Deze groepen kennen hun oorsprong in moeilijk vindbare en afgeschermde plekken (zoals fora) op het internet. Maar uit verschillende onderzoeken (Regehr et al, 2024; Whybrow et al, 2024, Parks et al, 2021) blijkt dat het gedachtegoed steeds gangbaarder wordt via (mannelijke) influencers op sociale media die zich richten op mentaal welzijn, sporten of snel geld verdienen.
Een bekend voorbeeld van een manosphere gemeenschap is de ‘incel-gemeenschap’. Incel staat voor ‘involuntary celibate’, oftewel mannen die geen seks hebben terwijl ze dat graag willen. Maar er zijn veel andere groepen die vergelijkbare basisideeën hebben, zoals ‘pick up artists’, ‘men going their own way’ groepen en de ‘vaderrechten beweging’ (zie ook het kader hieronder). Tussen deze groepen zijn er echter ook veel verschillen.
De bekendste manosphere influencer is Andrew Tate, die veel van het gedachtegoed van onder meer de incelbeweging gangbaar heeft gemaakt. Hij verspreidt zeer vrouwonvriendelijke en anti-lhbtiqa+ content, waarbij hij geweld tegen vrouwen en verkrachting goedpraat.
Vraag 2: Wat zeggen manosphere influencers en hoe kunnen we dit duiden?
In de manosphere worden eigen theorieën, termen en symbolen gebruikt. Een voorbeeld is het idee van de ‘Red Pill’ (online wordt vaak de afkorting ‘TRP’ gebruikt), een beeld uit de film de Matrix en oorspronkelijk verspreid binnen de incel-beweging. Mensen die de ‘Red Pill’ hebben genomen zijn ‘wakker geworden’ en zien nu hoe de wereld echt in elkaar zit. ‘Red Pillers’ geloven erin dat mannen hun dominante positie in de samenleving moeten ‘terugkrijgen’ door hun ‘seksuele marktwaarde’ te vergroten. Zij stellen dat er een sterke seksuele hiërarchie is, waarbij vrouwen ‘hypergaam’ zijn en alleen naar bed willen met de meest aantrekkelijke mannen of de mannen met de hoogste sociale status.
Volgens het gedachtegoed van incels zoeken vrouwen naar mannen die hen kunnen domineren en financieel kunnen onderhouden. Daarom moeten mannen werken aan hun uiterlijk, inkomen en status om een alfaman (hypermasculiene man) te worden. Bijvoorbeeld door veel te fitnessen of via financiële trucs (crypto) snel rijk te worden. Er wordt neergekeken op ‘beta mannen’, die niet voldoen aan deze mannelijkheidseisen. Volgens Red Pill aanhangers willen vrouwen alleen met deze mannen daten om ze emotioneel en financieel uit te buiten (Botto, M., & Gottzén, L; 2024). Veel incels op internetfora verspreiden een radicale versie van deze ideologie, waarbij in de meest extreme gevallen verkrachting of geweld tegen vrouwen wordt aangemoedigd. En waarbij ook online haatcampagnes tegen vrouwen op sociale media en in games worden gecoördineerd en aangewakkerd (Ging, 2019).
Het idee dat mannen hypermannelijk moeten zijn om vrouwen te kunnen aantrekken, en dat zij vrouwen moeten domineren, is bij veel fitness, crypto en mentaal welzijn influencers zichtbaar. Mannen moeten volgens dit gedachtegoed dus voldoen aan een hypermannelijkheidsideaal, terwijl vrouwen worden weggezet als onbetrouwbaar en manipulatief. Belangrijk hierbij is dat het denken van manosphere influencers en groepen altijd gebaseerd is op het idee dat mannen en vrouwen bepaald gedrag vertonen omdat ze man of vrouw zijn en dat de verschillen tussen mannen en vrouwen heel groot zijn. En dat deze verschillen natuurlijk (psychologisch, evolutionair, biologisch) zijn. Deze ideeën leven overigens veel breder in de maatschappij en vormen al eeuwenlang een belangrijke basis voor ongelijkheid tussen mannen en vrouwen (zie bijvoorbeeld dit artikel: Digitale publicaties | Movisie | De digitale heksenvervolging).
Er zijn veel onderzoeken die laten zien dat verschillen tussen mannen en vrouwen niet natuurlijk zijn en dat er zeker geen natuurlijke taakverdeling of hiërarchie tussen mannen en vrouwen bestaat (zie bijvoorbeeld: Fine, 2005; Jordan Young, 2010; Butler 1980, Fausto Sterling 2000, Eagle en Wood, 2012). Ten eerste zijn er mensen die zich niet voelen passen binnen de tweedeling ‘man’ en ‘vrouw’ (bijvoorbeeld non-binaire mensen of intersekse personen). Het binaire onderscheid doet de diversiteit aan genderidentiteiten dus tekort. Ten tweede is de variatie tussen de breinen van mensen veel groter dan die tussen mannen en vrouwen als twee groepen. De verschillen die we zien of zelf ervaren tussen mannen en vrouwen, hebben met onze cultuur, en onze blik op gender te maken. Dit vormt ook weer hoe we kinderen opvoeden. Het zijn dus sociale verschillen, geen biologische of natuurlijke verschillen. Het benadrukken van deze verschillen duwt mensen dus in een hokje, iets wat bij veel van hen helemaal niet past.
Het is hierbij belangrijk op te merken dat het gedachtegoed van de manosphere niet alleen online bestaat. Het overlapt met hoe veel mensen in de bredere Nederlandse maatschappij al eeuwenlang de rolverdeling tussen mannen en vrouwen ziet en vormgeeft. De manosphere reproduceert en versterkt dus hardnekkige ideeën en ongelijkheden.
Werk jij met jongeren en vindt je dit interessant?
Lees dan het hele artikel op de site van Movisie.
Bron: Movisie
- Ellen